Narita

Ik zal het niet over de reis zelf hebben. De bekende ongemakken, dus niks om jullie mee lastig te vallen. Maar onderweg zag ik wel weer dat Tokyo een stad van ongehoorde omvang is. Als je in de hoofdstad van welk land dan ook naar het vliegtuig wilt, bel je een taxi. Hier neem je een taxi, dan een sneltrein naar een hub en vervolgens een heel snelle trein naar de luchthaven. Die luchthaven heet Narita en heeft twee haltes. Dankzij Richard heb ik de juiste genomen.

Over vijftien uur ben ik thuis. Reizen hoort erbij en is ondanks alles best leuk.

Tokyo 3

Er is hier een oorlogsmuseum waarover de Chinezen ontevreden zijn. Dat kan ik me voorstellen, want het is een en al propaganda, in een peperduur gebouw vol marmer en elektronika. Zo wordt de Chinees-Japanse oorlog, een paar miljoen doden, hier een 'Het Chinese incident' genoemd. Die oorlog moest natuurlijk hoognodig gevoerd worden, want een paar Chinezen waren zomaar tegen de Japanners in opstand gekomen. Maar ja, tegen een bezetter komt altijd wel iemand in opstand.

Pompeuze propaganda midden in de hoofdstad van een geciviliseerd, democratisch land met verfijnde omgangsvormen. Voor paradoxen moet je in Japan zijn.

Tokyo 2

Het was niet overdreven druk, gisteren in de metro. Toch waren bijna alle zitplaatsen bezet. Een oud vrouwtje liep op laatste zitplaats van een rijtje af. Achter haar stapte een dikkig meisje van een jaar of acht in. Het kind spurtte langs de oude, stootte haar opzij en ging op het bankje zitten. De moeder achter haar gaf een commande, het kind stond op en maakte een gaat-u-zittengebaar naar het omaatje. 'Chinezen', zei Ine.

We liepen door een park onderweg naar een museum en zagen een man achteruit rondjes om een boom lopen. Hij deed dat met grote toewijding. Waarschijnlijk had zich voorgenomen om een of ander Heilig Getal, dat alleen hijzelf kende, te halen. Dat moest dan in de honderden lopen, want toen ons museumbezoek erop zat, was hij nog steeds bezig. De enige wijziging die hij in zijn ritueel had aangebracht, was de rotatierichting. Hij cirkelde nu met de klok mee.

Als een trein in Tokyo bij zijn eindbestemming is, kan een speciale functionaris aan het werk: in slaap gevallen mensen wakker maken en tot uitstappen bewegen. We hadden gisteravond een van de laatste treinen naar huis. Toen we uitstapten, keken we nog even toe hoe de spoorwegman zijn werk deed. Een jongen die hij wekte, viel meteen van zijn bankje. Zelfs kruipen lukte niet meer. Het duurde ruim een minuut voordat hij de trein was uitgewerkt.

Tokyo

Vorige week dacht ik nog dat Rotterdam een grote stad was, met hoge gebouwen en een skyline en zo. Als je in Tokyo bent, weet je wel beter. We zaten ergens buiten op een hoog dak wat te drinken, Ine en ik. En te eten natuurlijk, want anders is het zo eenzaam aan tafel, zoals ze hier zeggen. Er was een big band aangekondigd, dus we zaten belangstellend naar de soundchecks te luisteren. Dat is hier bijna experimentele muziek.

Ik vertelde Ine dat Nederlandse jazz een van onze exportproducten was. Waarschijnlijk wilde ik wat chauvinistisch tegengas geven in deze overrompelende omgeving. Je kent Hans Dulfer?, vroeg ik Ine. Die beaamde dat. Iedereen kent hem hier, vervolgde ik zelfverzekerd. Ine geloofde er niets van. Wedden dat bijvoorbeeld die man hem kent?, vroeg ik, met een hoofdknik wijzend naar een willekeurig tafeltje verderop. Ine vroeg het hem. Nog voor de man iets had kunnen antwoorden, zei zijn vrouw in het Japans: natuurlijk kent-ie Hans Dulfer, hij speelt zelf saxofoon.

Kyoto

Ik race door Japan als een groep Japanners door Europa. Wel lacherig doen over hun gefotografeer maar intussen zelf Kyoto in een dag doen. Het ene Unesco-erkende monument na het andere. Uiteindelijk slenterden Richard en ik door een wijk met smalle stratjes, op zoek naar een uitspanning. In plaats daarvan troffen we een tempel. Hoe kan het ook anders in Kyoto, zul je zeggen, maar dit was een omheinde stad in de stad. Geen toeristen, geen kassa, geen honderden schoolkinderen in uniform met witten gympen eronder. Een tempel? Het waren er 47, begreep ik van een schoonmaakster die wonderlijk genoeg Engels sprak. Wie wonen hier?, vroeg ik. Priesters, antwoordde ze afgemeten.

Dat van die uitspanning is later die dag wel goedgekomen. Er was bier en rauwe tonijn.

Hiroshima

Later meer over Nagasaki & Deshima, nu eerst Hiroshima. Symbool van menselijk lijden & menselijke slechtheid. Je ziet een horloge dat weliswaar niet verdampt is, maar evengoed stil is blijven staan om kwart over acht. Het uur van de bom, 6 augustus 1945. Afgeworpen zonder waarschuwing, maar niet helemaal zonder reden, wat ze hier geloof ik niet echt begrijpen.

Toch kwam ik volkomen confuus uit het museum. Dat beetje geschiedvervalsing gun ik ze graag.

Vliegen naar Japan

Schrijven over een vliegreis is meestal dodelijk saai. Tenzij het vliegtuig gekaapt wordt, natuurlijk. Het was een lange vlucht, en, anders dan ik had verwacht, bleef het de hele tijd licht. Dat krijg je natuurlijk als je in de lente over de Noordpool vliegt. Nu zit ik met Richard Japans bier te drinken. Ik schijn elk moment in te kunnen storten, maar vooralsnog houd ik me staande. Morgen Nagasaki.

Voorpret

Stel, je krijgt een e-mail waarin onder meer staat: 'Ik zal proberen een plannetje op te zetten zodat we in 3 of 4 dagen Nagasaki, Kyoto en Hiroshima kunnen bekijken.' Afgezien van die bommen, ben je dan een gelukkig mens of niet?